TRAO QUYỀN KIỂM SOÁT CHO TRẺ ĐẶC BIỆT

Khi các cha mẹ nhờ Gánh Xiếc tư vấn về hành vi của con mình, đặc biệt là những bạn lớn, thì trong đó có rất nhiều hành vi kiểm soát của trẻ có rối loạn phát triển, ví dụ như : con luôn luôn bắt mọi người phải đóng cửa, bắt mẹ phải mặc cái áo có hình con gấu, kể cả khi nó đang được giặt, luôn luôn xếp dép thật ngay ngắn trước khi vào nhà, luôn chọn ăn đúng bằng một cái đĩa hoặc thìa, luôn bắt mẹ phải đi đúng một con đường đến trường, không cho ai sờ vào một đồ vật nào đó, hoặc có những bạn đã hơn 10 tuổi nhưng phải được sờ ti mẹ mới đi ngủ. Một số hành vi cũng tốt cho sự ngăn nắp trong gia đình, nhưng nhiều hành vi đã và đang làm cho một số cha mẹ “phát điên” theo lời họ.

Câu hỏi của các cha mẹ thường là “làm sao để con em hết hành vi này?”, chứ ít khi là “điều gì khiến con em lại làm như vậy?”. Chỉ khi chúng ta thật sự tìm về các nguyên nhân gốc rễ của hành vi thì mới có thể giúp giảm bớt những hành vi đó, vì HÀNH VI CỦA TRẺ LÀ MỘT TẢNG BĂNG. Không có một đứa trẻ nào tự nhiên thức dậy vào buổi sáng quyết định hôm nay mình sẽ làm mọi thứ để bố mẹ phải khó chịu hay phải đau khổ.

Gần 8 năm làm việc với hàng trăm gia đình có trẻ có rối loạn phát triển đã củng cố niềm tin của Gánh Xiếc về nguyên nhân của các hành vi kiểm soát của trẻ, đó là những căng thẳng triền miên và sự bất an đến từ cơ thể, môi trường và các mối quan hệ của trẻ với mọi người, cũng như những mối quan hệ của những người lớn quan trọng xung quanh trẻ.

Và điều đầu tiên chúng mình làm việc với cha mẹ về cách tiếp cận với trẻ chính là TRAO QUYỀN KIỂM SOÁT cho trẻ. Rất nhiều cha mẹ đã “kháng cự” lại điều này cho tới lúc họ hiểu được con mình đã phải chịu căng thẳng như thế nào suốt những năm tháng trước đó. Việc người lớn trao cho trẻ quyền kiểm soát chính là làm giảm những yếu tố gây căng thẳng tốt nhất có thể, để trẻ của chúng ta không cần phải “chạy trốn, chống trả hay rơi vào trạng thái đóng băng”, trẻ sẽ thấy an toàn hơn nên nhu cầu cần kiểm soát của trẻ sẽ giảm dần.

Nếu bạn vẫn còn nghĩ rằng mình cần “dập tắt” những hành vi kiểm soát của trẻ thì hãy hiểu rằng mọi hành vi của trẻ đều là lời kêu gọi cần được giúp đỡ, việc chúng ta cố gắng dập tắt những hành vi đó bằng những hình phạt hay sự dọa nạt sẽ chỉ đổ thêm dầu vào ngọn lửa “bất an” nằm phía dưới tảng băng hành vi, có thể đó là quá tải giác quan, một sự đau đớn nào đó bên trong cơ thể, hay một cảm giác không được yêu thương và tôn trọng. Chúng mình tin rằng nhiều cha mẹ đã nhận ra rằng càng cố dập tắt hành vi kiêm soát của con thì con càng khép kín và bất an hơn. Và khi chúng ta càng linh hoạt hơn để trao cho trẻ nhiều quyền kiểm soát hơn thì trẻ sẽ càng bớt kiểm soát.

Biết ơn bạn đã đọc để hiểu thêm về chương trình hỗ trợ trẻ đặc biệt tại Gánh Xiếc.

Hoa Le